Mylne a fałszywe zeznania
- istotna granica

Czy złożenie niezgodnych z rzeczywistością zeznań zawsze oznacza ich fałszywość?

Przepisy prawa karnego przewidują karalność zarówno za złożenie fałszywego zawiadomienia o popełnieniu przez dana osobę czynu karalnego, jak również za złożenie fałszywych zeznań. Podanie nieprawdziwych faktów może mieć również reperkusje na podstawie przepisów prawa cywilnego, gdy niesłusznie pomawiamy kogoś lub poprzez podanie nieprawdziwych okoliczności naruszamy czyjeś dobra osobiste, możemy narazić się na odpowiedzialność z tytułu czynów zabronionych.

Należy zwrócić uwagę, iż złożenie niezgodnych z rzeczywistością zeznań, wyjaśnień lub oświadczeń nie zawsze oznaczać będzie odpowiedzialność karną bądź cywilną, ponieważ dla jej zaistnienia istotne jest zaistnienie przesłanki fałszywości.

W orzecznictwie przyjmuje się , że co do zasady składanie zeznań przez świadka (oskarżonego) w postępowaniach sądowych i przygotowawczych jest działaniem w ramach porządku prawnego ( nie jest bezprawne ), nawet jeżeli podawane fakty obiektywnie nie są prawdziwe lub co do prawdziwości których świadek nie jest w stanie przedstawić dowodów . Wskazaną powyżej ochronę z jakiej korzysta świadek lub oskarżony wyłącza jednak złożenie przez nich zeznań subiektywnie nieprawdziwych (fałszywych) . Wówczas będziemy mieli do czynienia z działaniem bezprawnym w rozumieniu prawa cywilnego . Innymi słowy bezprawnie działa strona , która przedstawia fakty i oceny ze świadomością ich niezgodności z prawdą . Chodzi przy tym o oświadczenia składane ( tak w sprawach cywilnych jak i karnych ) na uzasadnienie roszczenia , skargi , względnie na uzasadnienie obrony , jeżeli wynikają one z uprawnień działającego , tzn. gdy przedmiotowo zdolne są służyć obronie prawa osoby działającej i gdy podmiotowo podyktowane są wolą działającego wystąpienia w obronie jego prawa ( tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 października 1989 roku , II CR 419/89, Lex nr 8996 ; Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 sierpnia 2011 roku , IV CSK 587/10, Lex nr 1129156 ; Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 stycznia 2004 r. IV CK 304/02, LEX nr 602281; Sąda Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 maja 2013 roku , I ACa 1529/12, Lex nr 1331141).

.

radca prawny Piotr Bliźniak, 19 sierpnia 2016 r. Żary
www.lexgemini.pl LEX GEMINI Kancelaria Radcy Prawnego, Żary ul. Okrzei 9