Właściwość miejscowa sądu

Do jakiego sądu wnieść pozew, powództwo sądowe - jaki sąd właściwy do rozpoznania sprawy
    

   Problematyka właściwości miejscowej sądów - tzn. regulacja prawna dotycząca tego, do sądu położonego w jakiej miejscowości wnieść określoną sprawę, określone powództwo, reguluje kodeks postępowania cywilnego. Najbardziej ogólną i znajdującą zastosowanie w większości wypadków jest zasada, iż powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Sądem pierwszej instancji jest przeważnie sąd rejonowy np. Sąd Rejonowy w Żarach lub Sąd Rejonowy w Żaganiu, choć w niektórych sprawach, np. o rozwód, sądem pierwszej instancji jest sąd okręgowy  np. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze.

    Oznacza to, iż w przypadku gdy pozwany ma miejsce zamieszkania np. w Żarach, sądem właściwym będzie Sąd Rejonowy w Żarach. Podobnie gdy przeciwnik mieszka w miejscowości, która znajduje się w obrębie działania Sądu. O tym jaki jest obszar właściwości poszczególnych sądów dowiedzieć można się w sekretariatach sądowych, na stronach internetowych poszczególnych sądów lub bezpośrednio z treści aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie właściwości miejscowej sądów powszechnych.

    Zdarza się jednak, iż osoba, z którą zamierzamy wdać się w spór zamieszkuje daleko i podróż do Sądu miejsca zamieszkania byłaby kłopotliwa. W przypadku chęci pozwania warszawskiego kierowcy, który uszkodził w zdarzeniu drogowym nasz samochód na autostradzie w okolicach Żagania oznaczałoby to konieczność prowadzenia procesu w stolicy. Przepisy pozwalają na uniknięcie takich sytuacji, umożliwiając wybór właściwego do rozpoznania sprawy sądu, innego niż ten w okręgu którego pozwany zamieszkuje. Biorąc za przykład kolizję drogową, powództwo wytoczyć można przed sądem, w okręgu którego nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, a zatem wspomniany pozew o odszkodowanie związane z uszkodzeniem auta, można wytoczyć w Sądzie Rejonowym w Żaganiu. 

    Innymi przykładami tzw. właściwości przemiennej, czyli możliwości wyboru sądu właściwego do rozpoznania sprawy są: powództwo o zapłatę czynszu można wytoczyć przed sąd miejsca położenia nieruchomości, powództwo przeciwko przedsiębiorcy wytoczyć można przed sąd w okręgu którego znajduje się zakład główny przedsiębiorstwa, a powództwo o alimenty wytoczyć można przed sąd, w którym zamieszkuje osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych.. 

    Zdarza się jednak, iż przepisy zakazują dokonywania wyboru sądu, do którego zamierzamy złożyć pozew. W przypadku, gdy spór dotyczy prawa własności nieruchomości sądem wyłączenie właściwym jest sąd, w okręgu którego nieruchomość jest położona. Również w sprawach o rozwód sądem właściwym jest sąd, w okręgu którego małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszka lub zwykłego pobytu. Oznacza to, iż jeśli np. małżeństwo zamieszkiwało w Żarach, a jeden z małżonków tam mieszka, sprawa rozwodowa będzie mogła być rozpozna przez Sad Okręgowy w Zielonej Górze. Bez znaczenia jest w jakim urzędzie stanu cywilnego zawarto związek małżeński.

    Przepisy procedury cywilnej umożliwiają zatem wybór sądu, w którym sprawa ma zostać rozpoznana. Może być to istotne ze względów ekonomicznych, ale także niekiedy linia orzecznicza określonego sądu jest bardziej korzystna dla powoda.

    

.

radca prawny Piotr Bliźniak, 13 maja 2016 r. Żary
www.lexgemini.pl LEX GEMINI Kancelaria Radcy Prawnego, Żary ul. Okrzei 9