Weksel - przedawnienie roszczeń

Uchylenie się od zapłaty zobowiązania zabezpieczonego wekslem, weksel in blanco Żary
    

   Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe jest regulacją wyjątkową na wiele sposobów. Jest jedną z najstarszych a wciąż obowiązujących ustaw, zmieniana była przez ostatnie 80 lat jedynie parokrotnie. Pomimo tego, iż w większej mierze weksel utracił swoje znaczenie jako środek płatniczy i instrument obrotowy, do dnia dzisiejszego jest stosowany jako zabezpieczenie umów opiewających na duże sumy. Weksel, jako papier wartościowy umożliwia bowiem szybkie zasądzenie należności w toku postępowania sądowego, a ponadto oferuje inne walory jak na przykład możliwość zbycia.

    Panuje obiegowa opinia o tym, iż podpisanie weksla jest niczym podpisanie cyrografu. Poniekąd jest w tym prawda, bowiem w pewnych okolicznościach obowiązek zapłaty wynikający z weksla niejako odrywa się od stosunku, u podstawy którego wynikało wystawienie weksla. Oznacza to, iż może się okazać, że podczas obrony przed zapłatą, której wymaga kontrahent posiadający podpisany przez nas weksel, nie będzie możliwe powoływanie się na okoliczności, które dowodzą, że stosunek podstawowy, który został zabezpieczony wekslem np. wygasł przez nieważność czynności prawnej lub roszczenie uległo przedawnieniu, co umożliwia uchylenie się od obowiązku zapłaty.

    Najczęstszym sposobem obrony, a zarazem bardzo skutecznym jest powoływanie zarzutu przedawnienia, który oznacza w praktyce to, iż sąd nie wyda wyroku zasądzającego zapłatę należności przedawnionej. Należy jednak zwrócić uwagę, iż przedawnienie roszczenia podstawowego - którym np. był obowiązek zwrotu kredytu udzielonego mieszkańcowi miasta Żary, zabezpieczony właśnie wekslem własnym opatrzonym miejscem płatności w Żarach, nie wpływa na przedawnienie roszczenia z weksla, ponieważ Prawo wekslowe wprowadza autonomiczne regulacje odnośnie terminów przedawnienia.

    Przepis art. 70 ustawy Prawo Wekslowe stanowi, iż roszczenia wekslowe przeciw akceptantowi ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech, licząc od dnia płatności wekslu. Roszczenia posiadacza wekslu przeciw indosantom i wystawcy ulegają przedawnieniu z upływem roku, licząc od dnia protestu, dokonanego w należytym czasie, w przypadku zaś zastrzeżenia „bez kosztów” – licząc od dnia płatności. 

    Jak wspomniałem wcześniej obecnie funkcjonującym zadaniem weksla jest zabezpieczenie umowy. Oznacza to, iż osoba zaciągająca zobowiązanie wystawia weksel własny, którym zobowiązuje się bezwarunkowo zapłacić określoną sumę. Oznacza to, iż wystawca weksla własnego, jest jednocześnie dłużnikiem wekslowym, a także akceptantem weksla. Występowanie wystawcy weksla własnego w powyższych rolach nasuwa wątpliwość, jaki jest termin przedawnienia roszczenia o zapłatę przeciwko niemu.

    Odpowiedzialność wystawcy weksla własnego przedawnia się z upływem lat trzech od dnia płatności (wyrok SN z 24 maja 2005 r., V CK 652/2004, Lexis.pl nr 378976; wyrok SA w Katowicach z 29 stycznia 2004 r., I ACa 1073/03, SIP nr 193582, orzeczenia SN: z dnia 29 kwietnia 1937 r., C.II 3198/36, PPH 1937, poz. 1657; z dnia 21 maja 1981 r., IV PRN 6/81, OSNCP 1981, nr 11, poz. 225; z dnia 5 lutego 1980 r., IV PR 376/79, OSNCP 1980, nr 9, poz. 173) . Odpowiedzialność wystawcy weksla własnego jako dłużnika głównego, zrównana jest z odpowiedzialnością akceptanta weksla trasowanego, musi zatem także oznaczać, że kierowane przeciwko niemu roszczenia wekslowe podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia.

    Oznacza to, iż przykładowo kredytobiorca, który zaciągnął zobowiązanie w Żarskim banku nie będzie mógł uchylić się od zapłaty weksla, którego termin płatności nie jest dawniejszy niż trzy lata. Należy jednak zwrócić uwagę, iż bardzo często w obrocie funkcjonują weksle in blanco, które nie są uzupełniane o datę płatności. Oznacza to pewną swobodę posiadacza weksla w kreowaniu daty przedawnienia roszczenia, co jest zjawiskiem niekorzystnym dla zadłużonych, którzy muszą liczyć się z nieograniczonym w czasie obowiązkiem zapłaty. Istnieje jednak skuteczny sposób uchylenia się od zapłaty weksla in blanco, choć postępowanie w tym zakresie jest zindywidualizowane i wymaga konsultacji z radcą prawnym, który oceni możliwość podjęcia obrony przed roszczeniem kontrahenta.

.

radca prawny Piotr Bliźniak, 8 kwietnia 2016 r. Żary
www.lexgemini.pl LEX GEMINI Kancelaria Radcy Prawnego, Żary ul. Okrzei 9