Zawezwanie do próby ugodowej przeciwka zamieszkałego zagranicą.

Jurysdykcja krajowa a zawezwanie do próby ugodowej
    

   Zawezwanie do próby ugodowej jest instytucją stosowaną przez pełnomocników głównie celem przerwania biegu terminu przedawnienia. Umiędzynarodowianie stosunków gospodarczych, a także możliwość swodobnego podróżowania skutkuje tym, iż coraz częściej spotyka się sytuację, kiedy przeciwnik procesowy ma miejsce lub siedzibę zagranicą albo zmienił swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania, a przy okazji nie wywiązał się z zawartych w reżimie prawa polskiego zobowiązań.

    Piśmiennictwo jest zgodnie, iż do przeprowadzenia postępowania pojednawczego właściwy jest zawsze sąd rejonowy, niezależnie od tego, który sąd byłby właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy. Przepis art. 18 nie ma tu zastosowania, gdyż przeprowadzenie postępowania pojednawczego nie ma na celu rozstrzygnięcie sporu. Miejscowo właściwy jest sąd określony na podstawie przepisów o właściwości miejscowej ogólnej (art. 27-30 kpc) dla przeciwnika wniosku o zawezwanie do próby ugodowej. (Ereciński Tadeusz (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, Lexis komentarz do art. 185 kpc). 

    Należy zwrócić uwagę na przepis art. 28 kpc, zgodnie z którym jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce - według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce. Treść przepisu zdaje się sugerować, iż brak miejsca zamieszkania w Polsce nie jest przeszkodą dyskwalifikującą możliwość zawezwania do próby ugodowej - osoby, która zmieniła miejsca zamieszkania – ze względu na właściwość sądu. Właściwość ogólną regulują bowiem przepisy art. 27-30 kpc, a te wyraźnie pozwalają na procesowanie się z osobami mające miejsca zamieszkania za granicą.

    Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 marca 2014 r., III CZP 3/14, przesądził, iż przepisy o jurysdykcji krajowej mają zastosowanie w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej. Uzasadnienie uchwały ujawniło, iż postępowanie pojednawcze uregulowane w art. 184-186 kpc. ma status postępowania procesowego odrębnego. Zasługuje na aprobatę stanowisko, że jest to postępowanie o charakterze samodzielnym, będące odpowiednikiem postępowania w sprawie, jest to bowiem postępowanie strukturalnie wyodrębnione w kodeksie postępowania cywilnego, stanowiące ustawowy środek umożliwiający rozwiązywanie sporów cywilnoprawnych o charakterze fakultatywnym. Sąd Najwyższy wskazał, ponadto, iż nie może natomiast budzić wątpliwości, że do oceny istnienia jurysdykcji krajowej, wbrew poglądowi wyrażonemu przez Sąd pierwszej instancji, nie ma znaczenia regulacja dotycząca właściwości miejscowej sądu w sprawie o przeprowadzenie próby ugodowej, w tym art. 185 § 1 kpc. Pojęcie jurysdykcji krajowej istotnie różni się od pojęcia właściwości sądu; oznacza ono właściwość z punktu widzenia międzynarodowego, czyli właściwość sądów danego państwa. Właściwość miejscowa dotyczy natomiast dopuszczalności postępowania przed konkretnym sądem krajowym, a brak takiej właściwości stanowi podstawę do przekazania sprawy sądowi właściwemu. Przepisy regulujące jurysdykcję krajową i właściwość miejscową sądu są unormowaniami odrębnymi, w związku z czym przepisy dotyczące właściwości miejscowej nie rozstrzygają jednocześnie kwestii jurysdykcji krajowej, jeżeli nie wynika to wprost z treści przepisu (art. 11091 § 3 k.p.c.). Ponadto, Sąd Najwyższy nie wykluczył również możliwości stosowania w zakresie postępowania pojednawczego przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.

    Miejsce zamieszkania lub siedzina za granicami kraju przeciwnika procesowego nie są więc przeszkodą w zawezwaniu do próby ugodowej przed polskim sądem.

.

radca prawny Piotr Bliźniak, 1 kwietnia 2016 r. Żary
www.lexgemini.pl LEX GEMINI Kancelaria Radcy Prawnego, Żary ul. Okrzei 9