Naruszenie dóbr osobistych na skutek użycia obraźliwego epitetu - odpowiednia wysokość odszkodowania

    Analiza obowiązującego orzecznictwa sądowego pozwala na stwierdzenie, iż żądane przez powoda przed sądem zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w tym godności nie może być rażąco wygórowane i  musi zmierzać do zrekompensowania krzywdy moralnej a nie do nieuzasadnionego wzbogacenia powoda. Należy zwrócić uwagę, iż kluczowa jest intensywność negatywnych doznań powoda oceniana obiektywnie a nie subiektywnie. Badanie zasadności roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną na skutek naruszenie dobra osobistego następuje na bazie podstawowego kryterium jakim jest rozmiar i intensywność krzywdy, jednakże ocenianej wg miar zobiektywizowanych (tak m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00). Należy zgodzić się z poglądem orzecznictwa, iż przy badaniu czy doszło do naruszenia dobra osobistego znaczenia kluczowego nie ma subiektywne odczucie danej osoby, jej zindywidualizowane uczucia, wyznawane wartości i stan psychiczny, ale to jaką reakcję naruszenie wywołało w społeczeństwie. Zasadnym jest przyjęcie zobiektywizowanego miernika naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01).  Biorąc pod uwagę powyższe, dla ustalenia rozmiaru ewentualnego naruszenia dobra osobistego powoda, bez znaczenia pozostaje znajomości stron, ich dotychczasowe stosunki, a także różnica wieku i wykonywane przez pozwanego zajęcie. Istotne jest zobiektywizowane, czyli przeciętne odczucie naruszenia dobra osobistego, odczucie jakiego doświadczyłaby przeciętna osoba.

    Kwestia wysokości żądanych przez powodów kwot zadośćuczynienia jest zróżnicowana - najlepiej posłużyć się przykładem: Sąd Okręgowy w Lublinie, w wyroku z dnia 24 czerwca 2013 r., I C 179/12 oceniając naruszenie godności poprzez użycie słów wulgarnych oraz pozbawione czci odnoszenie się do zmarłej matki uznał, iż nie będzie odpowiednim dla zrekompensowanie krzywdy wywołanej incydentalnym monologiem, zasądzenie według żądania zadośćuczynienia w kwocie 5.000,00 zł. Naruszenie dobra osobistego – godności - było również przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 r., I A Ca 266/13, który rozpatrując apelację uznał, iż zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł będzie zbyt wygórowane w stosunku do naruszenia godności polegającego na utrwaleniu a następnie odtworzenia zbioru obraźliwych i wysoce wulgarnych epitetów, w tym nacechowanych nienawiścią narodowościową, na taśmie magnetofonowej.

    Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż środki ochrony naruszonego dobra muszą być adekwatne do samego naruszenia i należy dokonać ich wyboru z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 1969 r., I CR 500/67 oraz z dnia 8 stycznia 1976 r., I CR 237/75 ). W orzecznictwie wskazuje się, iż ażeby żądać czynności potrzebnych do usunięcia naruszenia konieczna jest adekwatność czynności do konkretnych skutków naruszenia. Powód nie może się skutecznie domagać dopełnienia czynności mającej usunąć skutki, które dla niego w ogóle nie wynikły (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 1969 r., I CR 500/67). Nie ulega wątpliwości bowiem, iż niemajątkowe środki ochrony wskazywane przez przepis art. 24 KC powinny uwzględniać rozmiar naruszonego dobra oraz uwzględniać całokształt okoliczności w tym zachowanie osoby, której dobra zostały naruszone (tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 10 lipca 1998 r., I Aca 202/98.

    Każdy przypadek naruszenia dóbr osobistych powinien być zatem analizowany indywidualnie, nie sposób a priori wskazać miarodajnego wskaźnika wysokości zadośćuczynienia należnego za narszenie godności.

radca prawny Piotr Bliźniak

www.lexgemini.pl LEX GEMINI Kancelaria Radcy Prawnego, Żary ul. Okrzei 9

Radca prawny prowadzący własną Kancelarię Radcy Prawnego w Żarach. Radca prawny traktuje klientów z miasta Żary priorytetowo zapewniając nawyższą jakość usług za rozsądną cenę. Prawnik w Żarach profesionalnie doradzi w kwestiach prawnych, a także zapewni kompetentne zastępstwo przed sądem lub organem państwowym czy samorzadowym. Dobry prawnik- Żary i jego mieszkańcy potrzebują fachowej pomocy prawnej pozwalającej zabezpieczyć swoje interesy. Dobry i tani prawnik w Żarach ma swoje biuro przy ul. Okrzei 9, Żary, w budynku przychodni Medyk, nieopodal firmy Rolmasz.. Obsługuje m.in. z nowoczesną formą zajmującą się aranżacja wnętrz i projektowanie  wnętrz przez profesjonalnych architektów we Wrocławiu i Zielonej Górze RT Studio Projektowe.